okt 092012
 
 Gepubliceerd op: 9 oktober 2012  Rubriek: Auteursrechten

Voor de rechter...Je hebt in het kader van ‘Flip de Klas’ zelf een filmpje gemaakt voor jouw groep of je hebt een prachtige interactieve ‘digibord’-les gemaakt met zelfgemaakte teksten, foto’s en plaatjes. Je hebt dus geen materiaal (her)gebruikt van anderen, maar hebt alles zelf gemaakt. Je filmpje heb je op YouTube geplaatst en de ‘digibord’-les heb je op Dropbox geplaatst om jouw les via bijvoorbeeld jouw Yurls met anderen te delen. Het is jouw filmpje, jouw ‘digibord’-les, dus je kunt er mee doen wat je wilt, toch..??

Ik heb dat altijd gedacht. Kennelijk heb ik dat fout gedacht. Deze week las ik op de website ICTrecht.nl het artikel “Auteursrecht in dienst-verband: hoe zit het?

Tussen werkgevers en werknemers bestaat nog wel eens verschil in mening over bij wie de auteursrechten op een werk – zoals software – liggen. Zeker als daar in de arbeidsovereenkomst niets over is opgenomen. Waar liggen de auteursrechten bijvoorbeeld in het geval een gedetacheerde programmeur broncode in privésfeer buiten kantooruren heeft geschreven en de werkgever daar gebruik van wil maken…” Lees het hele artikel »

In bovenstaand artikel is sprake van door een werknemer gemaakte software. Maar als je software vertaalt in zelfgemaakte filmpjes om t.b.v. je lessen te gebruiken of een zelfgemaakte ‘digibord’-les, hoe zit het dan met de auteursrechten? Heb jij dan nog wel de auteursrechten op dat filmpje of die ‘digibord’-les..?

Ik ben eens gaan zoeken op Kennisnet.nl, want ik wist dat daar het e.e.a. te vinden was over auteurs-rechten. Bij ‘Digitaal leermateriaal’ > ‘Auteursrecht’ vond ik wat ik zocht.

Het auteursrecht op de werken die de docent maakt als werknemer (in loondienst) in het kader van zijn taakomschrijving komt toe aan de werkgever tenzij anders wordt overeengekomen. Dit kan ook gelden voor werken die niet onder werktijd, maar bij-voorbeeld als lesvoorbereiding, worden gemaakt. De cao’s voor het basis-, voorgezet- en middelbaar beroepsonderwijs bevatten bepalingen hierover…”

In de CAO voor het Primair onderwijs staat het volgende (Artikel 11, lid 4):

Indien en voor zover de functie van de werknemer mede omvat het, in opdracht van de werkgever, vervaardigen van bepaalde werken van letterkunde, wetenschap of kunst, berust het auteursrecht van die werken bij de werkgever, tenzij anders wordt overeengekomen

Dit artikel is ook te vinden in de CAO voortgezet Onderwijs (18.5).

Kennisnet.nl verwijst verder naar een “verkennend onderzoek” door het Instituut voor Informatierecht (IViR). Dit blijkt een ‘pdf’-document te zijn: Auteursrecht en Open leermiddelen – Onderzoek in opdracht van de stuurgroep ‘Stimuleren Gebruik Digitaal Leermateriaal’ en is geschreven door Dr. L. Guibault  (Amsterdam juni 2009).

Guibault schrijft in dit document i.z. het vervaardigen van materiaal in jouw vrije tijd of zoals Kennisnet zegt: “Dit kan ook gelden voor werken die niet onder werktijd, maar bijvoorbeeld als lesvoorbereiding, worden gemaakt” het volgende:

Het feit dat een werk (mede) in werktijd tot stand komt doet daarop geen rechten voor de werkgever ontstaan als het vervaardigen niet tot de taak van de werknemer behoorde. Echter, waar het verrichten van een bepaald werk wél tot de taak van de werknemer behoort, sluit het feit dat het in de vrije tijd van de werknemer tot stand is gebracht niet uit dat de rechten aan de werkgever toevallen”.

In een gedownload document van Wikiwijs – “Wikiwijs: Auteursrecht voor docenten” (Let op! Document wordt meteen gedownload als je op de ‘link’ klikt!) las ik op bladzijde 6 – 7:

Een belangrijke vraag is wie precies de auteursrechten verkrijgt op het werk dat je als docent hebt gemaakt. Je bent geneigd om te denken dat jij als maker de recht-hebbende bent. Maar de wet zegt dat auteursrechten, ontstaan in dienstverband en binnen de context van het werk waarvoor je in dienst bent, aan de werkgever toekomen. De hamvraag is dus of je het werk in het kader van je baan als docent maakt.”

Het volgende plaatje, dat ik heb ‘geknipt’ uit het infoblad “Auteursrecht: beter goed regelen – Wat mag wel en niet met het werk van jezelf en anderen?” van www.leermiddelenvo.nl zet bovenstaande over-zichtelijk in beeld:

auteursrecht

Dit schemaatje laat e.e.a. zien uit het oogpunt van de school, de werkgever. Bekeken vanuit de maker van het ‘werk’ is zijn/haar ‘werk’ gemaakt in het kader van lesvoorbereiding. Dat zou dus – volgens mij – betekenen, dat jij dus geen auteursrecht hebt, maar dat het auteursrecht van het door jouw gemaakte filmpje of de ‘digibord’-les berust bij de school, c.q. jouw werkgever (schoolbestuur).

Ik vraag mij af…

  • Mag je door jouw gemaakt werk waar je dus – gezien bovenstaande – geen ‘auteursrecht’ op hebt, want dat berust bij de werkgever via allerlei websites delen met anderen, bijvoorbeeld via Wikiwijs, Digibord op School en noem de sites maar op?
  • Als je op enig moment een baan krijgt op een nieuwe school, mag je dan het digitale materiaal – dat je gemaakt hebt op je oude school – meenemen en gebruiken op je nieuwe school?
  • Er zijn leerkrachten die in hun vrije tijd zelf educatieve software ontwikkelen. Zij gebruiken deze software op hun eigen school of in hun eigen groep en boeden die software gratis op het internet aan. Wie heeft het auteursrecht op deze software: de maker of de school (het bestuur)?
  • Is het derhalve verstandig – om de door jouw gemaakte ‘werken’ veilig te stellen – altijd een overeenkomst met het bevoegd gezag te maken, waarin staat wat je wel en niet mag doen met door jou gemaakte ‘werken’?

Ik ben geen jurist, maar ik vind het een vreemde situatie. Jij hebt het ‘werk’ c.q. die les toch gemaakt; jij hebt jouw vrije tijd en energie erin gestopt en dan zou je er niet mee mogen doen wat je wilt, bijvoorbeeld delen met anderen. Vreemd!

Hoe denk jij hierover? Heb jij ervaring met een situatie waarbij het ‘bevoegd gezag’ het auteursrecht op jouw digitale lessen claimde? Is er een jurist die hier iets over kan zeggen? Plaats een reactie en geef je mening.

Vond je dit bericht interessant? Deel het dan via ...

  9 reacties aan “Het auteursrecht op door jou zelfgemaakt digitaal lesmateriaal”

  1. [...] Het auteursrecht op door jou zelfgemaakt digitaal lesmateriaal [...]

  2. Digitaal lesmateriaal dat je als leerkracht maakt is auteursrechtelijk van je werkgever, mag je dus niet zomaar delen! http://t.co/z92N5Ua1

  3. [...] Je hebt in het kader van Flip de Klas zelf een filmpje gemaakt voor jouw groep of je hebt een prachtige interactieve digibord-les gemaakt met zelfgemaakte teksten, foto's en plaatjes. Wie heeft het auteursrecht op dit …  [...]

  4. [...] Je hebt in het kader van Flip de Klas zelf een filmpje gemaakt voor jouw groep of je hebt een prachtige interactieve digibord-les gemaakt met zelfgemaakte teksten, foto's en plaatjes. Wie heeft het auteursrecht op dit …  [...]

  5. [...] Je hebt in het kader van Flip de Klas zelf een filmpje gemaakt voor jouw groep of je hebt een prachtige interactieve digibord-les gemaakt met zelfgemaakte teksten, foto's en plaatjes.  [...]

  6. RT @Manssen: Geblogd! Het auteursrecht op door jou zelfgemaakt digitaal lesmateriaal http://t.co/N5T4akvO #onderwijs #leerkracht #lesPO …

  7. Aanvulling nog op jouw laatste opmerking:

    – Ik ben geen jurist, maar ik vind het een vreemde situatie. Jij hebt het ‘werk’ c.q. die les toch gemaakt; jij hebt jouw vrije tijd en energie erin gestopt en dan zou je er niet mee mogen doen wat je wilt, bijvoorbeeld delen met anderen. Vreemd!

    Op zich is dat waar, maar je zou ook kunnen stellen dat het vreemd zou zijn als een werkgever geld en tijd steekt in het ‘opleiden’ en faciliteren van werknemers terwijl die werknemer dan zomaar de vruchten kan plukken van die investering. Ook werkervaring (jij mag ervaring opdoen als docent dankzij het feit dat je werkgever jou daar toe in staat stelt én je daar nog geld voor geeft ook) wordt dan gezien als opleiding. Immers, jij groeit er door als professional, dankzij die werkgever.

    Ik weet het, het is een beetje zwart-wit gesteld, maar dat is ook met opzet om het wat duidelijker af te zetten tegen jouw verbazing. :-)

    • Pierre, hartelijk dank voor jouw twee uitgebreide en heldere reacties.
      Wat jouw laatste opmerking betreft: ik denk dat jij hier wel een punt hebt. Ik heb daar niet aan gedacht. Aan de andere kant, als je als leerkracht een heel weekend hebt zitten “ploeteren” om een mooi filmpje of ‘digibord’-les in elkaar te zetten voor jouw groep en jouw werkgever claimt dan het auteursrecht, dan heb je hier waarschijnlijk wel de smoor in. Je denkt dan waarschijnlijk niet meteen aan jouw verplichtingen t.a.v. je werkgever. Ik denk dan ook -zoals jij stelt in je eerste reactie – dat het inderdaad verstandig is dat hierover binnen een school duidelijke afspraken worden gemaakt. Dat voorkomt waarschijnlijk “kwaaie koppen” bij de makers van digitaal lesmateriaal, omdat iedereen weet waar hij/zij aan toe is.

  8. Hoi André,

    Ik ben ook geen jurist, maar voor het HBO gelden vergelijkbare regels en afspraken. Als ik jouw bericht zo bekijk, dan heb je zo te zien wel de relevante punten te pakken.
    Het gaat dus niet zozeer om “vrije tijd” of “werktijd” en niet eens over “op de computer van de baas” of “op mijn eigen computer en met mijn eigen software” maar of het gezien kan worden als onderdeel van je taak. En daar kan natuurlijk soms nog wel wat discussie over bestaan (waar houdt je taak op?).

    Het voorbeeld dat ik altijd gebruik (en ook maar zelf zo uitgelegd heb gekregen) is: als jij een boek schrijft over kantklossen, dan zal er weinig discussie zijn met je baas, maar als consultant ICT en Onderwijs (in mijn geval) is het schrijven van een boek over ICT en Onderwijs wel iets dat je het beste even intern kunt afstemmen.

    Wat betreft jouw vragen:

    Mag je door jouw gemaakt werk waar je dus – gezien bovenstaande – geen ‘auteursrecht’ op hebt, want dat berust bij de werkgever via allerlei websites delen met anderen, bijvoorbeeld via Wikiwijs, Digibord op School en noem de sites maar op?

    – Nee, niet zomaar. Maar je kunt als school daar wel gemakkelijk afspraken over maken die voor alle docenten gelden zodat niet elke docent daar toestemming voor hoeft te gaan vragen.

    Als je op enig moment een baan krijgt op een nieuwe school, mag je dan het digitale materiaal – dat je gemaakt hebt op je oude school – meenemen en gebruiken op je nieuwe school?

    – Nee, niet zomaar. Maar je school kan je niet verbieden om vergelijkbaar materiaal te maken. Het kan in dit kader ook heel erg helpen om met de school af te spreken (zie ook de vorige vraag) dat docenten materiaal (bijvoorbeeld) onder een creative commons licentie mogen verspreiden. Die licentie kan jou dan ook weer in staat stellen om bij je nieuwe school gebruik te maken van je ‘eigen’ materiaal.

    Er zijn leerkrachten die in hun vrije tijd zelf educatieve software ontwikkelen. Zij gebruiken deze software op hun eigen school of in hun eigen groep en bieden die software gratis op het internet aan. Wie heeft het auteursrecht op deze software: de maker of de school (het bestuur)?

    – Is een beetje een moeilijke. Ik denk niet dat er veel scholen zijn waarbij het ontwikkelen van educatieve software gezien kan worden als onderdeel van de normale taak van een leerkracht. Als dat niet zo is, dan kan de school niet het auteursrecht op de software claimen.
    – Maar ook hier geldt: afspraken maken vooraf helpt problemen achteraf voorkomen.

    Is het derhalve verstandig – om de door jouw gemaakte ‘werken’ veilig te stellen – altijd een overeenkomst met het bevoegd gezag te maken, waarin staat wat je wel en niet mag doen met door jou gemaakte ‘werken’?

    – Ja, dat is verstandig. Er speelt natuurlijk altijd de discussie of je daarmee slapende honden wakker maakt. Maar het maken van afspraken vooraf kan discussies en problemen achteraf voorkomen. Afspraken werken dan twee kanten op: mag je bij het maken van die werken gebruik maken van hardware/software van de school? Spreek je af dat je het helemaal buiten werktijd maakt? Kan de school gebruik maken van het resultaat? Ook als jij weg bent? Wordt het een commercieel product? Is er spraken van belangenverstrengeling (wordt het commercieel materiaal dat je aan je eigen studenten gaat voorschrijven?) etc.
    Wordt in het product duidelijk dat het wel/niet namens de school gemaakt wordt? Soms kan de school het fijn vinden als ze wél genoemd worden, maar vaak zal de school ook willen voorkomen dat ten onrechte de indruk ontstaat dat het materiaal is dat namens hen gemaakt wordt.

    In de regel zal een school hier zelf vaak helemaal niet eens over nagedacht hebben. Als je er dan goede afspraken over maakt, dan helpt dat beide partijen.

Sorry, het reactieformulier is momenteel gesloten.