De klassenweblog als middel om kinderen schriftelijk te leren reageren

Toen ik enige weken geleden een stapeltje oude "Computers op school" (COS) doorbladerde viel mijn oog op het artikel "Stop de persen" (COS, jaargang 15, nummer 4 - april 2003). Dit artikel *) ging over "De digitale krant als leeromgeving....." Toen ik dat las, vertaalde ik dit eigenlijk automatisch naar "De klassenweblog als leeromgeving"

In de inleiding van het bovengemoemde artikel stond het volgende:
"Chatten, mailen, sms-en... kinderen zijn er gek op. Op verschillende manieren en met veel plezier reageren ze op elkaar. En meestal in taal. Een digitale kinderkrant, waarbij je niet alleen teksten leert maken en publiceren, maar ook op andermans teksten interactief reageert, levert nieuwe mogelijkheden op voor taalonderwijs...."

Chatten, mailen, sms-en.. nog steeds populair

Chatten, mailen, sms-en... activiteiten die kinderen anno 2005 nog steeds graag en veelvuldig doen. Bovenstaande quote is dus nog steeds actueel.
Vervang nu eens "digitale kinderkrant" door "klassenweblog" en je hebt weer een nieuwe mogelijkheid voor taalonderwijs....

De lol van een weblog

De lol van een weblog is, dat kinderen direct, online op elkaars "berichten" kunnen reageren.
Je schrijft een berichtje op een weblog in de hoop dat het gelezen wordt door anderen en dat die anderen op jouw berichtje reageren.
Echter... als je sommige reacties leest, dan schieten de tranen in je ogen...
Om te beginnen vinden kinderen het schrijven van een tekst al niet makkelijk, laat staan om er op een goede manier op te reageren.

Voorbeelden van reacties

Op de weblog van mijn groep 7 "Babbels & Prietpraat" kom je de volgende reacties tegen op dit berichtje:

"Groep 7 en 8 zijn naar de scheepsjongens van Bontekoe geweest. Eric Borrias heeft het verteld zonder het boek. Het was een soort toneelstukje. Perter Hajo,Padde en Rolf waren de hoofdpersonen. Eric Borrias die heeft alles gespeeld in zijn eentje. Het was hardstikke leuk. Wij geven het toneelstukje een 9+
Groetjes, Dirkje en Shannon"
De ondertekening is rijkelijk voorzien van smiley's.

Reacties:

"ik een tien :-)"

"Ik vond het ook leuk. Nou doeiiiiii!!!! (heleboel :-) :-) :-) :-)

De kinderen stukjes op een klassenweblog laten schrijven biedt dus een mooi uitgangspunt om eens met de kids te praten over hoe je "inhoudelijk beter kunt reageren" op een berichtje dat door anderen is geplaatst.

Doel en structuur aangeven

In het betreffende artikel in COS wordt gesteld: "Daarvoor is een gemeenschappelijk doel en een duidelijke structuur nodig."

Het Expertisecentrum Nederlands in Nijmegen - die de "digitale krant" als leeromgeving introduceerde formuleerde de volgende vraagstelling: "Welke reacties geven kinderen zoal en hoe kun je die bijsturen?"
Om een antwoord op de vraag te krijgen heeft het Expertisecentrum met de deelnemende scholen "kijklijsten" gemaakt en een structuur bedacht.
"De kunst is," zegt het Expertisecentrum, "om te zorgen dat er een positieve sfeer ontstaat. In het begin komen er veel negatieve opmerkingen. langzaam wordt dat minder en gaan leerlingen constructiever reageren. Voorstellen, hulp en suggesties komen dan steeds vaker aan bod. Dat het niet alleen om taal gaat, maar ook om normen en waarden, is een extra kans die ontstaat als je voor deze vorm van didactiek kiest"
Voorbeelden van de experimentele kranten zijn te vinden op http://www.taalonderwijs.nl/melkweg/krant/laag1.html.

Leren hoe je kunt reageren

In het artikel worden een aantal suggesties gegeven om kinderen te leren reageren.

Maak stellingen: Mijn mening is... Ik vind dat...
Stel vragen: Hoe weet je...? Wat bedoel je met...? Wat vind jij van...?
Consequenties: Als ik jou goed begrijp, bedoel jij dat... Is dat zo? Hoe weet je dat...?
Eens/oneens: Ik ben het eens/oneens met jou omdat...
Mooi/niet mooi (stijl): Ik vind jouw stukje mooi/niet mooi omdat...
Informatie aanvullen of wijzigen: je bent wat vergeten, namelijk... Ik heb gelezen/gezien/gehoord dat...
Samenvatten of herschrijven: Kort samengevat staat er in jouw stukje...

Onderwerpen waar kinderen op kunnen reageren

Dat hangt een beetje van de inhoud van de klassenweblog af.
Een kind dat een spreekbeurt geeft zou een samenvatting van zijn/haar spreekbeurt op de klassenweblog kunnen plaatsen. Andere kinderen kunnen hier dan op reageren. Ook door kinderen gemaakte creatieve taaluitingen (verhaaltjes, versjes, verslagjes van (school- of privé-) activiteiten) op de klassenweblog kunnen om reacties vragen.
Wat te denken van een geplaatste leuke mop of raadsel...

De afgelopen week hebben de leerlingen van mijn groep geleerd hoe ze een eenvoudig interview moeten afnemen. Het interview ging over hobby's. Zo'n afgenomen interview kan op de weblog geplaatst worden en reacties uitlokken.

Kortom.. met een beetje fantasie en creativiteit kunnen allerlei zaken op de klassenweblog geplaatst worden waarop kinderen kunnen reageren. Tijdens een taalles kunnen de diverse reacties dan besproken worden (klassikaal te "vertonen" met behulp van een beamer).

*) Geschreven door John Bronkhorst en Tessa van Zadelhof.