Digiles, webwandeling en webkwestie
Met behulp van een "digiles",
"webwandeling" (ook wel "webpad" genoemd) of
"webkwestie" kunnen leerlingen op een min of meer
gestructureerde en gestuurde wijze op het internet informatie zoeken,
selecteren, verwerken en zich eigen maken.
Voor het gemak breng ik de "digiles', "webwandeling" en
"webkwestie" onder in de verzamelnaam "webles", hoewel
deze benaming discutabel kan zijn.
Soorten "weblessen"
Digiles
Bij een "digiles" 1) - samentrekking van
"digitale les" - staat één website centraal. Bij deze website
worden - middels een los papieren werkblad - vragen gesteld
(verwerkingsopdracht). De leerlingen moeten de antwoorden op deze vragen
opzoeken op de aangegeven website. Het werkblad kan gemaakt zijn door de
leerkracht of gedownload van het internet.
Een "digiles" is zelfsturend en kan zelfstandig door een
leerling uitgevoerd worden.
Webwandeling of webpad
Studenten van de Faculteit
Pedagogisch Onderwijs in Breda hebben enige jaren geleden een aantal webpaden ontwikkeld.
Zij omschrijven een "webpad" als een "Werkblad voor
kinderen waarmee ze op eigen niveau en interesse veilig informatie kunnen
zoeken en verwerken op het wereldwijde web."
Naar hun zeggen zijn de kenmerken van een "webpad":
- "Gericht op één onderwerp;
- Maximaal drie (kindvriendelijke) internetsites;
- Afwisselende opdrachten (lees-, schrijf-, doe-, etc);
- Educatief vormend;
- Zelfstandig uit te voeren."
Bij een "webpad" staat één thema of onderwerp centraal. Bij
dit thema of het onderwerp zijn een aantal verschillende websites gezocht
die door de leerlingen bezocht moeten worden ten einde de antwoorden te
vinden op een aantal vragen die staan op een los (papieren) werkblad. Dit
kunnen zijn:
- open vragen,
- gesloten vragen en
- creatieve opdrachten.
Twee soorten webwandelingen
Van Osch 2) onderscheidt twee soorten
"webwandelingen":
- Gesloten webwandeling
Webwandelingen kunnen open of gesloten zijn. Een gesloten webwandeling
geeft de leerling concrete instructie en een stappenplan met
aanwijzingen wat er gedaan moet worden. Als de leerling exact doet wat
er staat, zal de opdracht met succes kunnen worden afgerond.
- Open webwandeling
Een open webwandeling vergt meer inzicht van de leerling. Er wordt een
opdracht meegegeven, maar niet exact de weg waar de leerling het
antwoord kan vinden. Er worden hooguit (om te voorkomen dat de
leerling verdwaalt) wat tips meegegeven die het zoekproces
vergemakkelijken.
Webkwestie of webquest
"Een webquest is een onderzoeksgeoriënteerde activiteit waarin
sommige of alle informatie die leerlingen gebruiken afkomstig is van
bronnen op het internet"
Het internet is gewoonlijk de voornaamste bron van informatie, maar ook
meer traditionele bronnen als tijdschriften, kranten en encyclopedieën
kunnen gebruikt worden.
Een "webquest" is altijd volgens een vast sjabloon opgebouwd.
Er is wel wat variatie in de benaming, maar inhoudelijk komt het vrijwel
op hetzelfde neer.
De structuur van een webkwestie
- Introductie:
waar gaat het over? De introductie moet motiverend zijn; de
nieuwsgierigheid van de leerling prikkelen.
- Taak:
wat moeten we doen? Om de taak te volbrengen, moet een aantal stappen
worden genomen.
- Proces:
hoe moeten we het doen?
- Bronnen:
waar kunnen we het vinden?
- Evaluatie:
waar moet het eindproduct aan voldoen?
- Conclusie:
wat heb je geleerd?
De 'taak" nader bekeken
Er zijn vijf ijkpunten:
- de leerlingen moeten actief zijn: zij moeten iets doen om de
leerstof te verwerken;
- de leerlingen moeten constructief zijn: zij moeten de nieuwe kennis
zelf construeren;
- de leerlingen moeten doelgericht met de kennis omgaan;
- de leerlingen moeten samen bezig zijn met het verwerven en verwerken
van kennis;
- de leerlingen moeten hun leerproces zelf kunnen reguleren.
Voorbeeld
van een "webkwestie": het ei
Meer info over "webkwesties"
De "Earthquest"
Een "EarthQuest is een - onlangs geïntroduceerde -
internetopdracht die uitgevoerd moet worden met het programma Google Earth.
Google Earth is een zeer nieuwe toepassing. Onderwijstoepassingen worden
ontwikkeld.
Meer informatie en reeds ontwikkelde onderwijstoepassingen:
De verwerking door de leerling(en)
Een "digiles", "webwandeling" of
"webkwestie" kan door de leerlingen
individueel en/of in tweetallen verwerkt worden.
Het werken in "groepjes" van twee leerlingen heeft een
praktische reden. Twee kinderen achter één computer zitten is nog
werkbaar.
Er kan natuurlijk met grotere groepjes gewerkt worden, maar dan is het
verstandig om de taken binnen een groepje te verdelen. Dit om te voorkomen
dat één of twee leerlingen actief zijn en de rest van het groepje "meelurkt".
Voor alle vormen geldt dat deze met behulp van een werkblad - door de
leerkracht zelf gemaakt of gedownload van het internet - zelfstandig
uitgevoerd kunnen worden.
Instructie aan de leerlingen over de werkwijze
Indien u met een "digiles", "webwandeling" of
"webkwestie" gaat werken, kan het nuttig zijn e.e.a. klassikaal
te introduceren. Beschikt u op school over een beamer of smartbord dan kan
deze hierbij het "plaatje" leveren. Een plaatje zegt soms meer
dan een praatje...
Het gebruik van een "webles"
Een "digiles", "webwandeling" of
"webkwestie" kan op de volgende manieren gebruikt worden:
- Onderwijsondersteunend: gekoppeld aan een methode of vak of losse
opdrachten die de leerkracht geeft.
- Aanvullend: de inhoud van de "webles" vult bijvoorbeeld
lacunes in de methode op, geeft aanvullingen op de leerstof in de
methode of actualiseert deze.
- Vervangend: alle taken en/of opdrachten en bronnen zijn op het
werkblad zelf te vinden en zelfstandig door te werken door de leerling
vanwege de op het werkblad geboden ondersteuning.
Uitgangspunten bij de keuze van "weblessen"
Een "digiles", "webwandeling" of
"webkwestie" is bruikbaar voor het basisonderwijs als deze
voldoet aan de volgende "criteria":
- een zinvolle bijdrage levert aan het leerproces en/of sociale
vaardigheden van de leerling;
- de inhoud aansluit op de kerndoelen voor het basisonderwijs*);
- aansluit bij of geïntegreerd kan worden in het vakkenpakket dat op
de basisschool wordt gebruikt.
Algemene vuistregel...
Ga bij de keuze van een "webles" altijd uit van het
vakkenpakket binnen je groep, want de doelstellingen van het vakkenpakket
van jouw groep bepalen wat de leerlingen aan het eind van het schooljaar
moeten kennen en kunnen. Bovendien vallen de vakken binnen de kerndoelen
voor het basisonderwijs.
Stappenplan voor de keuze van "weblessen"
Uiteraard kun je zelf een "webles" maken, maar op het
internet zijn vele kant-en-klare "weblessen" te downloaden.
Kies je voor het gebruik van kant-en-klare "weblessen"? Dan
is het verstandig om alle hyperlinks van de gekozen "webles" van
te voren te controleren en na te lopen.
Voor de keuze van "weblessen" kun je gebruik maken van het
stappenplan voor de keuze
van educatieve websites.
Zelfstandig werken
Een "webles" is uitermate geschikt om te gebruiken tijdens
het zelfstandig werken (met het circuitmodel), omdat een
"webles" zelfstandig door een leerling uitgevoerd moet kunnen
worden.
Presentatie van de resultaten
Het is leuk als de leerlingen de resultaten van de door hen gemaakte
"webles" presenteren aan de groep. Dat kan in de vorm van
bijvoorbeeld:
- een spreekbeurt;
- een onderzoeksverslag;
- een werkstukje;
- een PowerPoint presentatie met de beamer;
- een publicatie op de website van de school;
- een publicatie in de (digitale) schoolkrant;
- een
weblog.
Leerlingen maken zelf een "digiles" of
"webwandeling"
Leerlingen kunnen ook zelf een "digiles" of
"webwandeling maken. Van Osch 2) geeft hiervoor een
"10-stappen-schema" om dit in je groep te realiseren:
- Neem een bestaande webwandeling die past bij een onderwerp dat je op
dat moment aan het behandelen bent.
- Laat de leerlingen in groepjes of individueel de webwandeling
doorlopen.
- Bespreek met de leerlingen het idee van een webwandeling. Wat is een
webwandeling en aan welke kenmerken moet een webwandeling voldoen? In
de hogere groepen kun je ook het onderscheid open en gesloten (zie
boven) behandelen.
- Maak een verdeling in groepjes van twee leerlingen. Je kunt kaartjes
maken met computerwoorden erop zoals: muis, toetsenbord, beeldscherm,
etc. Ieder woord staat op twee kaartjes. De kinderen die eenzelfde
woord hebben, werken met elkaar samen.
- Maak kaartjes met mogelijke onderwerpen voor webwandelingen, zoals:
politie, treinen, landbouw, bloemensoorten, scheepvaart, het lichaam.
Of kies zelf één vast onderwerp.
- Laat de leerlingen kiezen welk onderwerp zij nemen, of welk
deelaspect van een onderwerp om de webwandeling te maken.
- Laat de leerlingen vooraf de rollen verdelen. Wie doet wat?
- Laat de leerlingen in groepjes hun eigen webwandeling maken.
- Evalueer het proces van samenwerken met de groep en de uitkomsten.
Heeft iedereen zich aan de rol gehouden? Kon je goed naar elkaar
luisteren? Hebben jullie de computertaken verdeeld? Heb je wat van
elkaar geleerd? Ben je trots op de uitkomst?
- De leerlingen kunnen vervolgens de webwandeling van een andere groep
maken en deze eventueel van commentaar voorzien.
Opmerking mijnerzijds t.a.v. stap 5:
Mijn voorkeur gaat uit naar een onderwerp dat past bij de lesstof waar
je op dat moment mee bezig bent bij een van de zaakvakken. Ook het 'maken'
van een "digiles" of "webwandeling" is een
mogelijkheid om aangeboden stof te verwerken.
Zelf een "webwandeling" of "webkwestie" maken..?
"Webwandeling" of "webpad"
Kijk eens bij "Netwijs".
Hier vind je een sjabloon voor het maken van een "webpad" en een
overzicht van de criteria waaraan volgens "Netwijs" een
webpad/webwandeling moet voldoen.
"Webkwestie"
Alle benodigde informatie en hulpmiddelen om een goede
"webkwestie" te maken kun je vinden op www.webkwestie.nl.
Startpunten voor het vinden van "weblessen"
Voetnoten
1) De hier gebruikte omschrijving van "digiles"
is discutabel. Onder "digiles" wordt ook vaak verstaan: iedere
les die met behulp van een computer - dus digitaal - wordt gedaan.
Bijvoorbeeld: het leren van topografie middels een topografieprogramma is
dan ook een "digiles".
2) Marieke van Osch "Samen over het web
wandelen"
Cos Jaargang 17 Nummer 6 - juni 2005
Bijgewerkt:
donderdag 08 juni 2006
|
